Imanza zisaga 106.250 mu mwaka wa 2024/25 nizo zinjiye mu nkiko
Mu gikorwa cyo gutangiza Umwaka w’Ubucamanza wa 2025/26 cyabaye kuri uyu wa Mbere, tariki 1 Nzeri 2025, hagaragajwe ibyagezweho mu mwaka ushize n’inzego zinyuranye ziba mu runana rw’ubutabera, hagaragazwa imbogamizi zabayeho ndetse n’ingamba zafashwe kugira ngo izo nzego zikomeze kujya mbere.
Mu butumwa yatanze, Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, akaba na Perezida w’Urwego rw’Ubucamanza mu Rwanda, Mukantaganzwa Domitilla, yerekanye ko imanza zose zinjiye mu nkiko zingana na 106.254, ziyongeraga ku manza 76.273 zari zarasigaye mu mwaka w’ubucamanza wa 2023/24, bivuze ko inkiko zari zifite imanza zo kuburanisha 182.527.
Mu manza ibihumbi 106 zinjiye mu nkiko harimo 63.457 zinjiye mu z’Ibanze zingana na 60%, na ho izinjiye mu Nkiko Zisumbuye, Urukiko rw’Ubucuruzi n’Inkiko Nkuru ni 42.797, zingana na 40%.
Muri izi manza zinjiye mu nkiko, izo mu mizi zingana na 90.044, ni ukuvuga 85%; naho imanza ku ifunga n’ifungurwa zingana na 16.210, ni ukuvuga 15%.
Mukantaganzwa yavuze ko inkiko zose hamwe zaciye imanza 109.192 mu 2024/25, zirimo imanza mu mizi 92.880 zingana na 85%, n’imanza ku ifunga n’ifungura ry’agateganyo 16.312 zingana na 15%. Impuzandengo y’imanza zaciwe n’umucamanza ku kwezi zabaye imanza 26.
Ati: “Iyo hateranyijwe imanza mu mizi, izaburanishijwe ku ifunga n’ifungura ry’agateganyo n’izakemukiye mu buhuza no mu bwumvikane bushingiye ku kwemera icyaha zose hamwe ziba imanza 124.204. Uyu akaba ari wo musaruro urwego rw’ubucamanza rwagezeho mu mwaka w’ubucamanza ushize wa 2024/25.”
Mukantaganzwa yavuze ko nubwo urwego rw’ubucamanza rwakoze ibishoboka ngo ruce imanza zose, umwaka w’ubucamanza wa 2024/25 warangiye usize imanza ibihumbi 58.323 zitaburanishijwe. Mu manza zasigaye, izirengeje amezi atandatu zitaraburanishwa ni 26,862 zingana na 49%, zikabarwa nk’ibirarane.
Ati: “Uyu mubare munini w’imanza mu nkiko utuma buri gihe habaho ibirarane, uterwa ahanini n’imyumvire ikiri hasi y’abagana inkiko n’Abanyarwanda muri rusange ku ikemurwa ry’ibibazo mu bwumvikane, kuko benshi bumva ko ibibazo byabo bigomba gukemuka biciye mu iburanisha ry’urubanza hakaboneka utsinda n’utsindwa.”
Imanza zarangiye hakoreshejwe ubuhuza n’ubwumvikane hagati y’Ubushinjacyaha n’uregwa, ni 15.012; zingana na 14% y’imanza zinjiye mu nkiko mu 2024/25.
Mukantaganzwa yagize ati: “Ndasaba abagana inkiko kumva ko gukemura ibibazo mu bwumvikane ari uburyo bwo gutanga ubutabera bwihuse, budahenze kandi busigasira umubano mwiza hagati y’abafitanye ikibazo.”
Mu 2024/25, amadosiye 2004 yakemuwe binyuze mu bwumvikane hagati y’ukekwaho icyaha n’uwagikorewe [ibizwi nk’ubuhuza], hatitabajwe inkiko. Hari kandi amadosiye 559, yo yakemuwe binyuze mu buryo bwo guca ihazabu, nta rubanza rubayeho. Ni mu gihe mu bwumvikane bushingiye ku kwemera icyaha, hakozwe amadosiye 11846.
Mu 2024/25, Ubushinjacyaha Bukuru bwakiriya amadosiye 78489, muri yo bukoramo 75732 bingana na 96,4%.
Hatangijwe umwaka w’Ubucamanza wa 2025/26
