Abanyamakuru bahize abandi mu nkuru zitandukanye bara
Uyu muhango wabereye muri Camp Kigali ku wa Gatanu, wahuje abanyamakuru, abayobozi ba Leta, ibigo by’itangazamakuru n’abafatanyabikorwa mu iterambere, mu rwego rwo kwizihiza Umunsi wa Afurika wahariwe amakuru (Africa Day of Information) no gutanga ibihembo ngarukamwaka by’itangazamakuru.
Ikiganiro mpaka cyatangije uyu muhango cyibanze ku ruhare rw’itangazamakuru mu guteza imbere ubucuruzi, hibandwa ku Isoko Rusange rya Afurika (African Continental Free Trade Area – AfCFTA), gahunda igamije guhuza ibihugu bya Afurika ku isoko rimwe no kongera ubucuruzi hagati yabyo.

Abitabiriye ikiganiro bagarutse ku bunararibonye bw’u Rwanda muri iyi gahunda, burimo kohereza icyayi n’ikawa muri Ghana binyuze muri gahunda yo korohereza ubucuruzi hagati y’ibihugu bya Afurika (Guided Trade Initiative), yatangiye mu 2021.
Bagaragaje ko ibitangazamakuru byo muri Afurika bikwiye kongera imbaraga mu gusobanurira abaturage amahirwe n’imbogamizi biri mu bucuruzi bwambukiranya imipaka y’ibihugu by’Afurika, by’umwihariko urubyiruko rufite imishinga y’ubucuruzi rwifuza kwagurira ibikorwa byarwo ku masoko yo mu karere.
Abitabiriye ikiganiro banagaragaje ko abanyamakuru bakwiye kurenga ku gutangaza gusa ibikorwa n’imihango by’abayobozi, ahubwo bakibanda ku nkuru zigaragaza ubuzima bw’abaturage, zisobanura uko politiki n’amategeko agenga ubucuruzi bigira ingaruka ku bacuruzi n’abaturage muri rusange.

Abatanze ibitekerezo bavuze kandi ko kugira ngo ibihugu bya Afurika byongere ubucuruzi hagati yabyo no kugabanya kwishingikiriza ku bicuruzwa bitumizwa hanze yayo, hakenewe kongera ubushobozi bw’inganda zikora ibicuruzwa imbere mu bihugu.
Ibi biganiro byakurikiwe n’itangwa ry’ibihembo by’abanyamakuru bahize abandi, byateguwe n’Ishyirahamwe ry’Abanyamakuru mu Rwanda (Rwanda Journalists Association), ku bufatanye n’Urwego rw’Igihugu rw’Imiyoborere (RGB), Urwego rw’Abanyamakuru Bigenzura (RMC), Ishyirahamwe ry’Abanyamakuru b’Abagore mu Rwanda n’abandi bafatanyabikorwa.
Akanama nkemurampaka kasuzumye inkuru 125, gatoranyamo 35 zari zujuje ibisabwa kugira ngo zihatanire ibihembo. Inkuru zasuzumwaga hashingiwe ku kamaro kazo, ireme ry’ikusanyamakuru, ubunyamwuga, imyitwarire mbonezamwuga, impinduka zateje, imikoreshereze y’ururimi n’uburyo zateguwe zikanashyikirizwa abasomyi cyangwa abazumva.

Dan Ngabonziza, Perezida w’Ishyirahamwe ry’Abanyamakuru mu Rwanda akaba n’Umuyobozi Mukuru wa Kigali Today Ltd, ni we wafunguye ku mugaragaro uyu muhango.
Yashimiye abanyamakuru ubwitange, ubunyangamugayo n’umurava bagaragaza mu kazi kabo, avuga ko itangazamakuru rifite inshingano zo guha abaturage ijambo no kugira uruhare mu iterambere ry’imiryango babarizwamo.

Joseph Hakuzwumuremyi ukorera Umuryango News na Umuryango TV ni we watangajwe nk’Umunyamakuru w’Umwaka, ahabwa igihembo cya miliyoni zirindwi z’amafaranga y’u Rwanda (miliyoni 7 Frw).
Mutangana Emmanuel wa TOP AFRICA NEWS yegukanye igihembo cy’inkuru mbarankuru nziza kurusha izindi (Best Feature Story), abikesha inkuru yise “Life After Relocation: Are Mpazi Residents Adjusting to Their New Homes in Kigali?” (Ubuzima nyuma yo kwimurwa: Ese abari batuye i Mpazi bamenyereye ingo nshya batujwemo i Kigali?).
Iyo nkuru yasohotse muri Werurwe 2026, ikaba yaragarukaga ku buzima bw’abaturage bimuriwe mu mazu mashya i Kigali n’uko bari bamerewe nyuma yo kwimurwa.
Radiyo Salus ya Kaminuza y’u Rwanda, ikoresha abanyeshuri biga itangazamakuru, ni yo yahawe ibihembo byinshi kurusha ibindi mu bigo by’itangazamakuru, aho yegukanye ibihembo bitanu mu byiciro birimo inkuru z’ubutabera n’imikorere y’inkiko, siporo, ubucuruzi, uburinganire n’uruhare rw’ibyiciro bitandukanye by’abaturage, imiyoborere myiza no gutanga serivisi.

Bunani Janvier wa Radio Ishingiro yahawe igihembo mu cyiciro cy’inkuru ku buzima n’ubuzima rusange, mu gihe Ishimwe Iradukunda Patience w’Ikigo cy’Igihugu cy’Itangazamakuru (RBA) yegukanye igihembo mu cyiciro cy’inkuru ku ikoranabuhanga mu itumanaho (ICT) n’itumanaho.
Charles Nyandwi wa The New Times yahawe igihembo cy’inkuru ku binyabiziga bikoresha amashanyarazi (e-mobility).
Mu cyiciro cy’inkuru ku iterambere ry’umwana, ibihembo byahawe Muhire Aphrodice w’Ikigo cy’Igihugu cy’Itangazamakuru (RBA), Youssuf Ubonabagenda wa Radio/TV 10 na Micomyiza Balinda Fidele wa Imvaho Nshya.

Umutoni Marie Jeanne wa KT Radio yahawe igihembo mu cyiciro cy’inkuru ku ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’ihohoterwa rikorerwa abana. Ni ku nshuro ya kabiri ahabwa iki gihembo. Umutoni ni umunyamakuru n’umushyushyarugamba kuri KT Radio, imwe muri serivisi za Kigali Today Ltd.
Abandi begukanye ibihembo barimo Mbonimpa Népomuscène wa Radio Isangano, Rosine Ntawurikura wa Radio Salus na David Ndagijimana wa Radio Ishingiro.
Ibihembo byatanzwe mu byiciro bitandukanye birimo inkuru ku buzima, iterambere ry’umwana, amazi n’isuku, ikoranabuhanga, siporo, uburinganire n’uruhare rw’ibyiciro bitandukanye by’abaturage, imiyoborere myiza no gutanga serivisi, ubutabera, ubucuruzi, ibinyabiziga bikoresha amashanyarazi, ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’ihohoterwa rikorerwa abana, ndetse n’imisoro no gukusanya umutungo w’imbere mu gihugu.
Martin Nyirijabo, umwe mu bagize akanama nkemurampaka, yavuze ko impinduka inkuru ziteza mu muryango nyarwanda n’akamaro kazo ari bimwe mu by’ingenzi byashingiweho mu gusuzuma inkuru zahatanaga.

Mu gusoza uyu muhango, Ambasaderi Nkurunziza Williams yasabye abanyamakuru gukomeza kubahiriza amahame mbonezamwuga yo mu itangazamakuru, banifashisha ikoranabuhanga rishya mu gufasha abaturage gusobanukirwa politiki n’ingamba za Leta, gushyigikira iterambere ry’ubukungu no guteza imbere imikoranire n’ubufatanye hagati y’ibihugu bya Afurika.
Uyu muhango wagaragaje uruhare rw’itangazamakuru mu iterambere, unashimira abanyamakuru bakoze inkuru zigamije gufasha abaturage gusobanukirwa bimwe mu bibazo by’ingenzi birebana n’imibereho n’ubukungu by’u Rwanda na Afurika muri rusange.
Habimana Bonaventure